Spelcomputer 04 / 1978

Philips Videopac G7000:
de Europese Odyssey

Een Amerikaanse consolefamilie kreeg bij Philips een uitgesproken Europees gezicht. De zilverkleurige G7000 leek met zijn toetsenbord bijna een computer, maar bleef bovenal een eigenzinnige spelmachine voor de huiskamer.

Philips Videopac G7000 met twee joysticks en een cartridge in de sleuf
04 / Videopac G7000Philips · eind 1978
Introductie1978
ProcessorIntel 8048 · 8-bit
Werkgeheugen64 + 128 bytes
Besturing2 joysticks · toetsenbord

01 / Een bekende naam, een nieuwe generatie

De Odyssey keerde terug met een processor, kleur en echte softwarecartridges

Zes jaar na de eerste Magnavox Odyssey verscheen een opvolger die technisch nauwelijks nog op zijn voorganger leek. Geen doorzichtige schermfolies en verwisselbare schakelingen, maar een microprocessor, gekleurde graphics en cartridges met spelcode.

In Noord-Amerika heette het systeem Magnavox Odyssey². Magnavox maakte inmiddels deel uit van het Philips-concern. In Europa zette Philips zijn eigen naam voorop en koos het voor Videopac Computer G7000. In Frankrijk verschenen verwante uitvoeringen onder andere merknamen.

De G7000 was dus geen volledig Nederlandse uitvinding die toevallig ook elders werd verkocht. De technische basis kwam uit de Amerikaanse Magnavox-organisatie; productvormgeving, positionering en distributie gaven de machine in Europa een duidelijk Philips-karakter.

Dat onderscheid is belangrijk. Waar Atari in de huiskamer vooral speelhalactie beloofde, presenteerde Philips de Videopac als iets tussen spel, elektronisch leermiddel en ‘computer’ in. Het toetsenbord maakte die belofte al zichtbaar voordat de televisie aanstond.

02 / Computer op de doos

Het vlakke toetsenbord was tegelijk nuttig, ambitieus en een beetje theater

De zwarte membraantoetsen vormden geen los accessoire, maar het hart van het zilverkleurige front. Er waren letters, cijfers, rekenfuncties en invoertoetsen als YES, NO, CLEAR en ENTER.

NUMERIC0–9

Spelvarianten, aantallen en moeilijkheidskeuzes invoeren.

FUNCTION / INPUT+ − × ÷ =

Reken-, quiz- en educatieve cartridges bedienen.

ALPHAQWERTY

Letters gebruiken in woordspellen en met speciale software.

Toch veranderde het toetsenbord de G7000 niet vanzelf in een homecomputer. Zonder passende cartridge kon de gebruiker geen BASIC-programma typen of bestanden bewaren. Een titel als Computer Intro! liet eenvoudige programmeerideeën zien, terwijl andere spellen het toetsenbord vooral gebruikten voor namen, antwoorden en instellingen.

De kracht zat daarom net zo goed in de uitstraling. Ouders zagen iets leerzaams en toekomstgericht; spelers zagen een machine met meer mogelijkheden dan alleen een joystick en een vuurknop.

03 / Een microcontroller als middelpunt

De Intel 8048 deed veel werk met buitengewoon weinig geheugen

De techniek was anders opgebouwd dan die van de Atari VCS. De G7000 gebruikte een Intel 8048-microcontroller met 64 bytes intern RAM en 1 KB ingebouwd ROM, aangevuld met 128 bytes extern werkgeheugen.

8048Spelregels en invoer

De 8-bits microcontroller voert de cartridgecode uit en leest toetsen en joysticks.

8245Beeld en geluid

De Europese PAL-versie gebruikt een speciale videochip voor tekens, sprites, raster en geluid.

VIDEOPACNieuwe software

De cartridges bevatten doorgaans enkele kilobytes ROM en geven de vaste machine nieuw gedrag.

De videochip kon vier vrij definieerbare sprites tonen, aangevuld met ingebouwde tekens en een rastervormige achtergrond. Dat leverde heldere, stabiele objecten op, maar ook een herkenbare hoekige stijl. Achtergronden bleven eenvoudig en veel figuren leken uit dezelfde digitale blokkendoos te komen.

De beperkte hardware was geen mindere versie van de Atari, maar een andere set bouwstenen. G7000-spellen voelen daardoor onmiddellijk als Videopac-spellen: kleurrijk, direct en vaak bijna grafisch-symbolisch.

04 / Cartridges met een handvat

De Videopac was spel, productnummer en herkenbaar winkelobject tegelijk

Philips nummerde veel Europese uitgaven eenvoudig: Videopac 1, 2, 3 en verder. Op de doos stonden vaak meerdere talen en soms verschillende spellen die met één cartridge werden gecombineerd.

Zwarte Philips Videopac 1-cartridge met groot handvat
VIDEOPAC 1

Ontworpen om vast te pakken

Het grote open handvat maakte een Videopac direct herkenbaar en hielp bij het insteken en uittrekken. De vorm was bijna belangrijker dan de kleine hoeveelheid elektronica binnenin.

Meertalige titels als Race / Autorennen / Course de Voitures lieten zien dat Philips één catalogus over landsgrenzen heen wilde verkopen. De nummering werkte daarbij als een universeel aanknopingspunt.

05 / Spellen met een eigen accent

Van Munchkin tot Pickaxe Pete: eenvoudig beeld, onmiddellijk karakter

De bibliotheek bevatte sport-, schiet-, race-, reken- en denkspellen. Sommige titels verwezen duidelijk naar speelhalhits; andere pasten nergens anders helemaal bij.

VIDEOPAC 38

Munchkin

Een doolhofspel met veranderende gangen en monsters. De gelijkenis met Pac-Man maakte het beroemd én juridisch omstreden.

VIDEOPAC 43

Pickaxe Pete

Een mijnwerker, vallende rotsen en ladders vormden een compact actiespel dat sterk met het systeem werd vereenzelvigd.

VIDEOPAC 39

Freedom Fighters

Een ruimteschietspel waarin de speler gevangenen bevrijdt en vijandelijke aanvallen afweert.

VIDEOPAC 32

Labyrinth / Supermind

Twee denkspellen die het rustigere, puzzelachtige deel van de catalogus vertegenwoordigden.

Videopac G7000 aangesloten op een televisie waarop Pickaxe Pete te zien is
Pickaxe Pete op een beeldbuis: grote tekens, weinig detail en toch een onmiddellijk herkenbare spelwereld.

06 / De tafel en het scherm

De Master Strategy-spellen maakten van de console een onderdeel van een bordspel

The Quest for the Rings en Conquest of the World kwamen in grote dozen met een speelbord, speelstukken, handleiding en cartridge. De televisie handelde gevechten en gebeurtenissen af; aan tafel hielden spelers de grotere campagne bij.

MASTER STRATEGY

Geen keuze tussen bordspel of videogame

De computer verving het bord niet. Beide onderdelen kregen een eigen taak. Daarmee sloot de reeks onverwacht aan bij de eerste Odyssey, die elektronisch spel eveneens combineerde met fysieke onderdelen.

Toch was het verschil groot: de G7000 berekende nu zelf vijanden, beweging en uitkomsten. Het scherm was niet langer alleen een lichtbron, maar een actieve spelpartner.

07 / Een Europees netwerk van namen

Philips maakte van één hardwarefamilie verschillende lokale producten

In Nederland, Duitsland, Groot-Brittannië en andere Europese markten stond Philips Videopac centraal. In Frankrijk en België verschenen verwante machines en spellen ook als Radiola, Schneider of Siera.

EuropaPhilips Videopac G7000
Noord-AmerikaMagnavox Odyssey²
FrankrijkPhilips C52 / Radiola Jet
BraziliëPhilips Odyssey

De veelal meertalige verpakkingen passen bij dat Europese verhaal. Een cartridge hoefde niet voor ieder land opnieuw te worden uitgevonden; titels, handleidingen en distributiemerken konden worden aangepast rond dezelfde software.

Voor Nederlandse spelers voelde de machine ondertussen vanzelfsprekend als een Philips-product. Het logo, het modelnummer en de zakelijke typografie sloten aan bij radio’s, televisies en andere elektronica die al in veel huishoudens stond.

08 / De sprong naar Videopac+

De G7400 voegde gedetailleerdere achtergronden toe, maar kwam op een moeilijk moment

In 1983 volgde in Europa de Videopac+ G7400. De nieuwere machine kon de bestaande G7000-cartridges afspelen en voegde bij speciale ‘plus’-spellen fijnere achtergrondbeelden toe.

De oude objecten bleven op de voorgrond bewegen, terwijl een tweede videolaag meer decor kon tonen. Sommige bestaande spellen kregen zo op de G7400 een rijkere presentatie. Er verschenen ook enkele titels die de nieuwe mogelijkheden nadrukkelijker gebruikten.

Het moment werkte tegen Philips. Goedkope homecomputers boden programmeerbaarheid, toetsenbord en spellen in één apparaat; de internationale consolemarkt veranderde snel. De G7400 bleef daardoor een vooral Europese en relatief korte opvolger. De G7000 is het model dat het Videopac-idee het duidelijkst belichaamt.

09 / De Europese lijn

Van Odyssey² tot Videopac+

Een gedeelde technische basis kreeg per werelddeel een eigen naam, catalogus en herinnering.

  1. Magnavox bij Philips

    De Amerikaanse elektronicafabrikant wordt onderdeel van het Philips-concern.

  2. Odyssey²

    Magnavox introduceert in Noord-Amerika de programmeerbare opvolger van de Odyssey.

  3. Videopac G7000

    Philips brengt de Europese uitvoering met zijn herkenbare modelnaam uit.

  4. Quest for the Rings

    De Master Strategy-reeks verbindt bordspel, speelstukken en televisie.

  5. Munchkin

    Het doolhofspel wordt een van de bekendste titels van het systeem.

  6. Videopac+ G7400

    De Europese opvolger voegt gedetailleerdere achtergronden toe.

  7. Verzamelaars en homebrew

    Fans documenteren varianten en brengen nog altijd nieuwe cartridges uit.

10 / Bronnen & verder lezen

Verder kijken

Beeldverantwoording

Philips Videopac G7000 — Jzh2074, CC BY-SA 4.0; verkleind en omgezet naar WebP
Philips Videopac 1-cartridge — Studio Alijn, CC0 1.0; verkleind en omgezet naar WebP
Videopac G7000 met Pickaxe Pete — boffy_b, CC BY-SA 3.0; verkleind en omgezet naar WebP