Klassieker 04 / 1981
Philips P2000T:
computer met teletekstbeeld
Philips bouwde zijn eerste homecomputer uit vertrouwde techniek voor televisies en dicteerapparaten. Het resultaat was eigenzinnig, degelijk en onmiskenbaar Nederlands in gebruik.
01 / Philips naar de huiskamer
Een computer uit onderdelen die Philips al kende
Toen de P2000T in 1981 verscheen, hoefde Philips niet bij nul te beginnen. Het concern wist alles van televisies, teletekst en compacte bandrecorders — precies de technieken die de nieuwe computer zijn karakter gaven.
De T in de naam stond voor televisie. De computer had geen eigen monitor nodig en kon op een tv worden aangesloten, via de antenne-ingang of een scherper RGB-signaal. In de brede kast zaten de voeding, een volwaardig toetsenbord met numeriek blok, twee cartridgesleuven en zelfs de gegevensrecorder al ingebouwd.
Dat maakte de machine anders dan veel tijdgenoten. Bij een Commodore VIC-20 of TRS-80 hoorde vaak een losse cassetterecorder met een wirwar van kabels. De P2000T oogde meer als een compleet huishoudelijk apparaat: stevig, overzichtelijk en direct klaar voor gebruik.
Onder de kap draaide een Zilog Z80 op 2,5 MHz. Uitvoeringen boden 16, 32 of 80 KB RAM. Daarmee was de techniek niet revolutionair, maar de combinatie was bijzonder doordacht — alsof Philips een televisie, dicteermachine en microcomputer in één apparaat had samengebracht.
02 / Een scherm als pagina 100
Teletekst werd een computerscherm
Voor het beeld gebruikte Philips de SAA5050, een tekenchip uit de wereld van teletekst. Tekst stond daardoor helder en kleurrijk op het televisiescherm.
De computer toonde 40 tekens op 24 regels, met acht kleuren en de bekende mozaïekblokjes waarmee teletekst eenvoudige illustraties bouwde. Voor menu’s, lesprogramma’s, administratie en Viditel was dat een uitstekende oplossing. Letters bleven goed leesbaar en kleur kon direct betekenis geven aan koppen, velden en waarschuwingen.
Maar dezelfde keuze bepaalde ook de grens. De P2000T kon geen afzonderlijke beeldpunten vrij aansturen en had geen echte hogeresolutiestand. Ontwikkelaars tekenden hun werelden met blokkarakters. Een ruimteschip, doolhof of spelfiguur bestond daardoor uit grove vormen die sterk aan een teletekstpagina deden denken.
PHILIPS HOME COMPUTER
Z80 2.5 MHZ 40 X 24 TEKENS
MINICASSETTE GEREED
▮ BASIC INTERPRETER
03 / De cassette met geheugen
Geen losse recorder en geen bandjesteller
Rechtsboven in de behuizing zat een Philips-minicassetterecorder. Een bandje kon ongeveer 42 KB bevatten en de computer bestuurde zoeken, starten, stoppen en terugspoelen zelf.
Dat was een groot verschil met de gewone audiocassettes van veel homecomputers. Daar moest de gebruiker een programma met een teller of op gehoor terugvinden en op het juiste moment op Play drukken. De P2000T hield een inhoudsopgave bij en kon bestanden veel gerichter benaderen. Opslaan voelde daardoor meer als werken met een langzaam schijfstation dan met een muziekcassette.
De techniek kwam uit Philips’ dicteerapparaten en was sneller dan de gebruikelijke cassetteopslag, terwijl diskettestations nog duur waren. De minicassette was dus geen noodoplossing, maar een van de sterkste ontwerpkeuzes van de machine. Het nadeel was even duidelijk: de bandjes en recorder waren minder algemeen dan standaard audiocassettes.
04 / Eerst een cartridge
BASIC zat niet vanzelf in de computer
- 01
Basic Interpreter 16K
De bekendste cartridge bevatte Microsoft BASIC. Na het plaatsen kon de gebruiker programma’s schrijven, bewaren en weer van minicassette laden.
- 02
Twee verschillende sleuven
De ene aansluiting was bedoeld voor programma-ROM’s, de andere voor uitbreidingen en gegevens. Het cartridgesysteem maakte de computer modulair, maar ook afhankelijk van Philips’ eigen formaat.
- 03
Een serieuze programmeermachine
Met BASIC, Z80-assembler en later uiteenlopende hulpmiddelen bouwden amateurs spellen, lesprogramma’s, administraties en zeer gespecialiseerde toepassingen.
05 / Scholen, Viditel en verenigingen
De gemeenschap maakte de computer groter
De stevige behuizing, het leesbare beeld en de ingebouwde opslag maakten de P2000T aantrekkelijk voor onderwijs. Ook als Viditel-terminal had hij een overtuigend verhaal.
Viditel was de Nederlandse videotexdienst waarmee informatie via de telefoonlijn op een televisiescherm verscheen. Een losse terminal kostte rond de duizend gulden; voor ongeveer tweehonderd gulden meer bood de P2000T volgens het HomeComputerMuseum een complete programmeerbare computer. Het teletekstachtige scherm sloot vanzelfsprekend bij deze nieuwe informatiewereld aan.
Nog belangrijker was wat gebruikers zelf opbouwden. Binnen Philips ontstond de Nat.Lab Thuis Computer Club, later P2C2. Daarnaast waren er groepen als GPC en de P2000-gebruikersgroep van de HCC, die bijna duizend leden bereikte. Zij wisselden kennis uit, beoordeelden elkaars programma’s en kopieerden software tijdens bijeenkomsten.
Sommige programma’s reisden zelfs door de ether. Radioprogramma Hobbyscoop zond computercode als geluid uit; luisteraars namen de piepende data op en laadden die thuis. Voor één ogenblik werd de radio een distributienetwerk voor software.
06 / Spelen met mozaïekblokken
Geen spritewonder, wel vindingrijk
De P2000T kon niet wedijveren met de vloeiende sprites van een Atari 800 of Commodore 64. Toch ontstond er een eigen verzameling spellen.
Programmeurs gebruikten de teletekstblokken alsof het grote pixels waren. Bewaarde titels als Brick-Wall, Doolhof, Fraxxon, Ghosthunt en Lazy Bug vertaalden bekende spelideeën naar de mogelijkheden van de machine. Juist door de beperkingen kregen ze een onmiddellijk herkenbare stijl.
De softwarecatalogus ging veel verder dan spelletjes. Clubs verspreidden programma’s voor onderwijs, boekindexen, administratie, borduurpatronen en zelfs faxverkeer. De P2000T was vooral sterk waar tekst, formulieren en een duidelijke bediening belangrijker waren dan snelle grafiek.
07 / T, M en C
Een kleine familie met verschillende ambities
De P2000T was de televisieversie. De P2000M richtte zich met een eigen monochroom beeldscherm van 80 kolommen en diskette-aansluiting nadrukkelijker op professioneel gebruik.
Later verscheen de draagbare P2000C: een forse alles-in-ééncomputer met ingebouwd scherm en diskettestations. Die machine stond technisch verder van de oorspronkelijke T af en kon met CP/M werken. De naam P2000 werd zo een familieaanduiding voor systemen met verschillende doelgroepen.
Voor de homecomputermarkt koos Philips uiteindelijk een andere route. Vanaf 1984 bracht het bedrijf MSX-machines uit, waaronder de VG8000 en VG8020. Die internationale standaard bood meer grafische mogelijkheden en een groter software-ecosysteem. De eigenzinnige P2000T kreeg daardoor geen rechtstreekse opvolger.
08 / Een Nederlands hoofdstuk
Van teletekstchip naar levend digitaal erfgoed
De P2000T werd geen internationale massamachine, maar zijn ontwerp en gemeenschap geven hem een unieke plaats in de Nederlandse computergeschiedenis.
De P2000T verschijnt
Philips brengt zijn eerste homecomputer uit met Z80, kleurenteletekstbeeld en ingebouwde minicassette.
De zakelijke P2000M
Een verwante uitvoering biedt een monochroom beeld van 80 kolommen en aansluiting voor diskettes.
Clubs en klaslokalen
Onderwijs, Viditel en actieve gebruikersgroepen geven de machine een opvallend Nederlands softwareleven.
Philips kiest MSX
De VG8000 en latere MSX-modellen verbinden Philips met een internationale computerstandaard.
Bewaren en emuleren
Vrijwilligers digitaliseren cartridges, minicassettes, documenten en spellen; moderne emulators houden ze bruikbaar.
09 / Bronnen & verder lezen
Verder kijken
- HomeComputerMuseum — Philips P2000T
- Philips — oorspronkelijke P2000-productfolder
- P2000T Software Preservation — cartridges, cassettes en disks
- P2000T Documentation Preservation
- Libretro — M2000-emulator
Beeldverantwoording
- Philips P2000T — Superandi73, CC BY-SA 3.0 DE; verkleind en omgezet naar WebP